Bir önceki yazımda Orman İşletme Şefinin ve ekibinin Orman Yangınlarını Önlemede ve diğer Ormancılık faaliyetlerindeki yaklaşımlarını özet olarak yazmıştım.
Bu yazıda aynı İşletme Sefinin Müdürlüğü sırasında, Orman Yangınlarına karşı almış olduğu tedbirleri genel hatları ile özetlemeye çalışacağım.
Ülkemizin her metrekaresinde boşluk bırakmadan konuşlanan Orman İşletme Müdürlüklerindeki ormanlar; en yüksek, yaygın, ve kuvvetli vejetasyon tiplerine sahiptirler. En yüksek seviyede bir “Yaşama Ortaklığı” (biyozönoze) ve çok karışık bir
“İlişkiler Dinamizmi) içerirler*.
Günümüzde küresel ısınma ve iklim değişikliği göz önüne alınırsa, bunun yanında son yıllarda binlerce hektara ulaşan, her yılda artarak devam eden orman yangınları karşısında; her bir İşletmenin kendine özgü koşulları da dikkate alınarak, İşletme bazında ilave etkin tedbirler düşünülmesi ve uygulamaya geçirilmesi artık bir zorunluktur.
OGM ‘nin 01.01.1995 tarihinde yürürlüğe giren 285 Sayılı “Orman Yanglarının Önlenmesi ve Söndürülmesinde Uygulama Esaslari” tebliği, ülkemizin geneline hitap eden uygulama esasları tebliğidir.
İşte bu düşünce ile Bursa Keles Orman İşletme Müdürlüğünde uluslararası FSC sertifikası aldıktan sonra 285 Sayılı tebliğdeki uygulamalara ilave olarak 2019 yılından itibaren Keles’ e özgü yeni ek önlemler silsilesi geliştirilmiştir.
En son 2020 yılında güncellenip uygulamada başarılı sonuçlar alınan “Orman Yangınları ile Mücadelede Önleyici Tedbirlere Yönelik Kılavuz”(Ülkemizde ilk defa düşünülüp, hazırlanan) kitapçıktan bazı pasajları meslektaşlarımın ve kamuoyunun dikkatine sunuyorum.
Bu klavuz kitapçıkta ana hedefler altı başlık altında toplanmıştır.
● Yangın sezonunda Ormanda Ateş yaktırmamak.
● Ormanda çıkan her bir dumanı anında görmek, haber vermek.
●Her dumanı büyütmeden bastırmak, ateşi küçükken yok etmek.
●Bunun için yangın yerine en kısa yoldan, en güvenli şekilde gitmek.
●Patika yollar dahil, ormandaki tüm yolları çok iyi bilmek, ulaşıma açık tutmak.
●Yöre halkının tam desteğini sağlamak.
18 sayfalık kitapçıkta ki ana hedef: “ormanda çıkan bir ateşi en kısa sürede büyümeden söndürmektir”.
Bunun için emek verilerek yapılan hazırlıklar, sonucu da belirlemektedir.
Kitapçıkta uygulanabilir yeni yollar ve ilave yöntemler için arayış içine girilmiştir. Uzun yılların tecrübesi, gözlemi ve uygulamada edinilen veriler ışığında bir makamdan talimat almadan hazırlanmıştır.
Klavuz kitapçık; Müdürlük sınırları içinde çıkan bir orman yangını büyütmeden nasıl söndürülür? Sorusu üzerine doğmuştur. Aynı zamanda içinde; işimi daha iyi nasıl yapabilirim düşüncesi vardır.
Kitapçiğın 6 ve 7. sayfalarında örtü yangını, tepe yangını ve felakete dönüşen yangınları gösteren fotoğraflar karşılaştırılmıştır.
Fotografların altında ki söz:
“Her yangının erken müdahale ile söndürülmesi kolay ve basittir. Sonrası felakettir. Örtü yangınını felakete çevirmeyelim” .
Klavuz kitapçık çoğaltılarak İşletmenın teknik personeline, tüm memur ve işçilerine dağıtılmış, halkın Orman yangınlarına karşı duyarlılığının artırılması konusundaki toplantı ve eğitimlerde kullanılmıştır.
“Beyin görsel ve karşılaştırmayı sever” bilimsel yaklaşımı ile eğitimlerde bilinçlere ve bilinçaltına etkili görsel mesajlar verilmiştir.
Kitapçıkta:
“Büyüyen bir yangını, bütün gayretlere rağmen söndürmek çok zor olacaktır. Büyük kuvvete ihtiyaç duyulacaktır. Bu açıdan Müdürlüğümüz yangın ekibinin düşünce odağı yangını en kısa sürede bastırmak olmalıdır. Bunun için hızlı ve güvenli bir şekilde ihbar yerine ulaşıp, erken ve etkin müdahale edilmesi kaçınılmazdır” denilmiştir.
8.sayfada büyük harflerle renkli şu cümleler var:
“Müdürlüğümüzde büyük Orman yangınları yaşanmaması için; Orman İşletme Şefleri başta olmak üzere, Orman Muhafaza Memurları, Yangın İşçileri, Kulelerde Görevli Personel, halkı bilinçlendirme çalışmalarına azami önem vereceklerdir. Bunun için tüm iletişim kanallarını, halkla ilişkiler yöntemlerini etkin ve verimli kullanacaklardır”.
Bu sözlerin altına ilave olarak; “tüm çalışanlarımız kurumsal sosyal sorumluluk bilinci ile hareket edeceklerdir”.
“Dört (4) yıl önce (2016) Müdürlüğümüzce bastırılarak, kulelere, santrala, yangın ilk müdahale aracına, arazoz ve su tankerine teslim edilen “Yangın Önleme ve Söndürme Defteri”ni( Ülkemizde tek örnek) tüm yangın işçileri aktif olarak kullanacaklardır.
“Deftere her mahalle Muhtar ve azalarının telefonlarının güncellenerek, her mahalleden en az on kişinin kaydı alınacaktır. Olası bir duman ihbarında o mahalle sayfası bulunup, yukarıdan aşağı sırayla en az üç kişi telefonla bulunarak ihbar yerine ulaşmaları sağlanacaktır”.
Büyük harflerle altına şu not düşülmüştür:
” Bu kişilerin ateşi daha küçükken bastırmaları konusunda daha etkin takip ve yönlendirmede etkili olunacaktır”.
9. Sayfada dikkat çeken mavi renkli bir cümle:
“Müdürlüğümüzde stratejik en önemli formül, yangını büyümeden söndürmektir”.
Bir dağ işletmesi olan Keles Orman İşletme Müdürlüğüne dışarıdan yangın arazöz ekibi, ekipman yardımları en erken, 1.5 saatte ancak geleceği bilindiğinden, bir kuvvetli rüzgar anında, birbuçuk saatte küçük bir yangının felakete dönüşeceği gerçeği karşısında bu klavuz kitapçığin hazırlanması öncelikli görev ve hedef olmuştur.
10. sayfasında aşağıdaki cümlelerde bunu gösteriyor:
“İşletmenin yangın araçlarını çıkarır çıkarmaz o yöredeki vatandaşlardan etkin destek alınması elzemdir. Bu yöntem müdürlüğümüzde yöresel koşulların dikte ettirdiği önemli bir görev olduğu akıllardan çıkarılmayacaktır”.
Ve arada bir uyarı:
” Unutulmamalıdır ki güvenli bir şekilde, en kısa yoldan gitmek ateşi küçükken söndürmek demektir”.
“Bu düşünce ve davranış biçimi uzun uğraşların ve masrafların da önüne geçecektir. Orman ekosistemi, Orman ekolojisi ve canlillar içinde hayatı bir değer taşıyacaktır”.
Son olarak “Yangına Giden Yolların Bilinmesi” başlığı altında şu hususlarda çok önemli görülmektedir.
Sayfa 14:
“Herhangi bir yangın anında yaşanan en büyük kargaşa ve belirsizliklerden biri de yangına giden yolların ve patikaların bilinmemesidir.
Hazırlanan “yangın önleme ve söndürme defterleri”ne her mahalle mıntıkasındaki yollar ve patikalar işlenecek, ilgili sayfaya kroki halinde yapıştırılacaktır. Her bir İşletme Şefi kendi şeflikleri ile ilgili Orman yolları yanında, yangın araçlarının gidebileceği patika yolları bu defterlere kaydedecektir.
Tüm yangın ekip elemanları bu konuda eğitimden geçirilecek olup, Şoför ve kule yangın gözetleme elemanlarının da bu güzergahları bilmeleri sağlanacaktır.
Santralda telsiz ve haberleşme görevi yapan personelde konu hakkında bilgi sahibi olacak ve bir yangın anında kılavuzluk görevinde etkin olacaklardır. Bu konuda çalışmalar aksatılmadan yürütülecektir”.
Toplam 18 sayfa bilimsel verilere, gözlemlere tecrübe ve birikime dayalı İşletme bazında hazırlanmış olan klavuz kitapçığın uygulamaya geçirilmesinden sonra çok yüksek derecede olumlu sonuçlar alınmıştır.
İşini severek yapanlarin, yürekten çalışanların, moral ve motivasyonla işini iyi yapmak isteyenlerin ve azmin elinden hiçbirşey kurtulamaz.
Orman Yangınlarınin Önlenmesine Yönelik çalışmaları anlatmak için sayfalar yetmez. Burada sadece kısa bir özet yapılmıştır.
Önemli olan binlerce değil, onlarca hektar bile Orman yakmamak. Orman gittikten sonra gece gündüz çalışsan ne olur?
Binlerce hektar orman ve içindeki canlılar yandıkran sonra yüzlerce helikopter ve uçak kaldırsan ne olur?
Bütün güç, emek ve irade önce ateşi yaktırmamak, sonra çıkan dumanı ve küçük ateşi büyütmemek üzere harcanmalıdır.
Bir sonraki yazıda çözümler ve öneriler üzerine yoğunlaşılacaktır.
Başarı; işini severek yapmak ister; bu da yetmez, enerji, coşku ve heyecan ister.
24.08.2024
Özgen Dursun
Orman Yük. Mühendisi
* Prof Dr. Ferhat Bozkuş
Not: İşte 2007 ile 2020 yılları arasinda 14 yılın, yıllara göre hektar bazında yanan orman alanı aşağıdaki fotoğrafta görülmektedir.
