Tarihte 102 yıl önce dün; 1 Kasım 1922 ‘ de bir kanunla halifelik ve saltanat ayrılıp, saltanatın kaldırılması TBMM ‘ de kabul edildi.
Ahmet Taner Kışlalı bakın kitabında* Mustafa Kemal Atatürk hakkında neler yazıyor:
” Mustafa Kemal çok geniş bir tarih bilgisine sahipti. Yerli ve yabancı yüzlerce düşünürün kitaplarını okuyor ve kafasında çözüm yolları oluşturuyordu. Gerçekçiydi. Yıkılan bir imparatorluğu kurtarmaya çalışmanın yanlışlığını görüyor, çıkış yolunun halk egemenliğine dayalı “ulusal devlet” kurmaktan geçtiğine inaniyordu.
1908 yılında 27 yaşında gencecik bir subayken yabancı bir bilim insanına şöyle diyor:
” Belki şimdi söyleyeceklerim size hayal gibi gelecek, ama ben bunları gerçekleştireceğim. Saltanat kalkacaktır. Kadın tesettürden kurtarılacak ve toplumsal yaşamdaki saygın yerini alacaktır. Batı uygarlığından uzak kalmamıza neden olan harfler değişecektir.”
Aradan 102 yıl geçti. Atatürk Cumhuriyeti ve demokrasi ile tanışan bu halk artık yüz yıl öncesine bir daha geri dönmez.
Kışlalı, İran Halkın Mücahitleri örgütünün önderi Mesut Racavi’ nin sözlerini de almış kitabına, şöyle:
” Ben istemez miyim İran’ da Türkiye gibi laik bir müslümanlar ülkesi olsun? Ama benim ülkem Türkiye’ den yüzyıllarca geri kaldı. Bize Atatürk gibi bir önder lazımdı, Şah geldi. Siz çok şanslı bir ülkenin çocuğusunuz!..”
Cezayir Yüksek Devlet Konseyi Başkanı Muhammed Budiaf ise şöyle diyor: ” En büyük eksiğimiz, bizde bir Mustafa Kemal Atatürk’ün çıkmamış olmasıdır.
Bunun gibi o kadar çok sözler var ki tarihte sizler de bilirsiniz. Bütün dünya kıymetini bildi Atatürk’ ün. Galiba bir biz bilemedik.
***
1 Kasım 1928’de de ” Yeni Türk Harfleri”nin kabulü ve uygulanması ile ilgili kanun kabul edildi.
Bunun üzerinden de 96 yıl geçti. Türk ulusunun kalbine, ruhuna ve diline işledi.
Çünkü Arapça yazılan tüm kitaplar ve yemek tarifletine bile “kutsal” gözüyle bakılan bir yaşamdan geliniyordu. Halk okuryazar olmayıp basit bir dilekçeyi bile yazamaz durumdaydı.**
Atatürk 1 Kasım 1924′ te mecliste; ikinci dönem ikinci toplanma yılını açarken:
” Özellikle sıtmaya karşı, başlı başına bir mücadele devresine girilmesi yüce meclisin göz önünde tutacağı gerekliliklerden sayılsa yeri vardır. Muhakkaktır ki, bizim için nüfusun korunup artırılmasını ve çalışmaların kuvvet ve zindeliğini temin eden tedbirlerin başında sıtma mücadelesi bulunmalıdır.” ***
Atatürk böyle halkını düşünürken cahillik o derece ileri idi ki; “sıtma ve frengi yasası çıkarılırken, milletvekilleri; hastalığın mikroplar yüzünden değil, Allah’ın takdiriyle oluştuğunu savunuyorlardı”, diyor Kışlalı kitabında.
Tarihçi Sina Akşin Atatürk dönemindeki ülkenin sosyal, siyasal ve ekonomik gelişmişliğini Avrupa Ülkeleri ile karşılaştırıyor ve şu sonucu çıkarıyor:
“Atatürk döneminde Avrupa ortalamasından daha ilerdeyken, 1945′ ten beri ortalamanın çok gerisinde kaldık.”
Kışlalı kitabında; “1920’lerin Anadolu’ sunda kişi başına düşen yıllık ulusal gelir yaklaşık 70 dolar. Her on erkekten ancak biri, kadınlarda ise her 100 kadından biri okuma yazma biliyordu.”
İran hükümdarı Rıza Şah Pehlevi, Türkiye’ yi ziyareti sırasında şöyle diyor: ” Sizin devrimler çok önemli, ama harf devrimi hepsinden önemli. Ne yazik ki biz bunu yapamadık.”
Değerli okur yazı biraz uzasa da eğer buraya kadar okumuşsan, devam et. Harf devriminin neden önemli olduğunu Atatük “Geometri” **** kitabında bütün açıklığı ile anlatıyor.
Atatürk kitabında:
” Yazı dilini yabancı sözcüklerden kurtaracak, öğrenmeyi kolaylaştıracak çabaların en büyüğü, yabancı dillerden alınmış olan bilim, fen, sanat, teknik terimlerin Türkçeleştirilmesiydi, diyor.
Türk çocuğu okula girdiği gün karşısına anasından, babasından duyduğu dille hiçbir ilişiği olmayan yepyeni, bambaşka yabancı bir dil çıkıyordu. Ülkede okuryazarlığı sınırlayan sakıncalardan biri de buydu.”
Daha fazla uzatmadan hemen örneklere geçip yazıyı kapatalım.
Riyaziye sözcüğü sizce kulağa nasıl geliyor?
• Riyaziye’ nin karşılığı ” matamatik ” oldu.
• Hendese’ nin karşılığı, Geometri.
• Müselles- i mütesaviy’ül- adla’ nin karşılığı eskenar üçgen oldu.
Nasıl Arapça, Farsça, Osmanlıca bu sözcükler kolay söyleyebiliyor mu?
Yine:
• Müselles- i muhtelifül- adla’ sözcüğü de çeşitkenar üçgen’ e çevrildi.
• Müselles- i mütesavi- s- sakayn” da: ikizkenar üçgen ‘ e dönüştü.
Artık burada yavaş yavaş keselim.
×××
Atam sana minnettarız. Bu ülke için 15 yılda yaptıkların sadece ülkemize değil, dünyaya da örnek oldu.
Atatük’ ün düşünceleri, halkı için yaptığı fedakarca mücadeleler, yapmak istedikleri ve yaptığı devrimler tekrar tekrar yeniden okunmalıdır.
O yılların koşulları ile birlikte değerlendirip, tarihin süzgecinden yeniden geçirilmelidir.
Bir ulusun ilerlemesi tarihten alacağı derslerle, bilimsel gerçekçi çıkarımlarla ancak sağlanabilir.
Her Türk vatandaşı bu dersleri bilincinde hep canlı tutmalıdır. Milli egemenliğin ve gerçek demokrasi ile pekiştirilmiş Cumhuriyet’ in ilalebet sonsuz yaşaması da buna bağlıdır.
Halkın yaşam koşulları nasıl iyileştirilebilir, ülkenin ileri gitmesi için göstermelik değil, sonuç alıcı gerçekçi politikalar geliştirilmelidir.
02.11.2024
Özgen Dursun
× Ahmet Taner Kışlalı, Kemalizm Laiklik ve Demokrasi, S.16-17,
**Yılmaz Özdil, Anka Kuşu, S, 121.
***Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye’ nin İlk Yılları, S, 23.
**** Mustafa Kemal Atatürk, Geometri.